داستانهایی که از سعدی نقل کردهاند · ۴۲ داستان
۴۲ داستان از کتاب «پیام تاریخ» — داستانهایی که از سعدی نقل کردهاند.
-
دیباچه
دیباچه
نویسنده در دیباچه با ستایش خداوند یکتا و تأمل در جایگاه انسان در آفرینش، اصول ثابت اخلاقی را در سخنان پیامبران الاهی از آدم تا خاتم و حکیمانی چون لقمان و زرتشت پی میگیرد و کتاب را مجموعهای از ۳۱۳ داستان اخلاقی معرفی میکند که یکسوم آن به کرامات و رفتار پیامبر و اهل بیت علیهمالسلام اختصاص دارد.
-
داستان ۲
راه و رسم امر به معروف و نهی از منکر
حضرت ابراهیم علیهالسلام مهمانی مشرک را که «بسم الله» نگفته بود از خانه بیرون کرد، اما وحی الهی به او آموخت که خداوند هفتاد سال آن مهمان را بدون پرسش از ایمانش روزی داده است؛ حضرت ابراهیم از او پوزش خواست و مهمان به توحید ایمان آورد.
-
داستان ۱۰
اهمیت ولایت حضرت علی علیهالسلام در مقایسه با اعتقاد به توحید در تاریخ ادیان
توحیدی پذیرفتنی و رستگارکننده است که از طریق سخنان امام علی، خطبۀ فدکیۀ حضرت فاطمه زهرا، و ادعیۀ امامان معصوم دریافت شده باشد، نه اعتقاداتی ساختگی و بیبنیان که از دیگران گرفته شده است.
-
داستان ۱۲
چرخۀ کردار در نظم جهان
حاکمی برای پانصد تومان از آزادکردن فرزند بیمار زندانیای خودداری میکند و فرزندش را از دست میدهد؛ سال بعد فرزند خودش نیز به همان بیماری میمیرد، و وزیرش یادآوری میکند که نظم جهان را حتی حاکم هستی به پانصد گوسفند نمیفروشد.
-
داستان ۲۴
حضرت موسی علیهالسلام و مرد سخنچین
در قحطی زمان حضرت موسی، خداوند فاش میکند سخنچینی در میان بنیاسرائیل مانع اجابت دعاست، اما خود از افشای هویت او خودداری میکند؛ آن مرد در خفا توبه میکند و باران رحمت فرومیبارد.
-
داستان ۳۶
گاندی و لنگهکفش
وقتی یک لنگهکفش گاندی روی ریل قطار میافتد، او لنگهٔ دیگر را هم به همانجا پرت میکند تا هر کس آن را بیابد جفت کاملی داشته باشد؛ نمونهای ساده از توجه به دیگران.
-
داستان ۳۷
نتیجۀ خوشزبانی و بَدزبانی
دو تعبیرگر خواب یک رؤیای هارونالرشید را به دو زبان متفاوت بیان میکنند؛ یکی به اعدام و دیگری به پاداش میانجامد، هرچند محتوای هر دو تعبیر یکسان بود.
-
داستان ۴۹
نقطۀ آغاز تغییر
خردمندی در وصیتی مینویسد که آرزوی اصلاح جهان، کشور، شهر و خانوادهاش را داشت، اما در پایان عمر دریافت که تغییر باید از خودش آغاز میشد.
-
داستان ۵۰
قدر هر کس به قدر همت اوست!
حاکم نیشابور کشاورزی را که سالها پیش همکارش بود احضار میکند تا نشان دهد خواستهٔ کوچک او در برابر همت بلند خودش چه تفاوتی داشت؛ هر دو خواسته از خدا برآورده شده بود.
-
داستان ۵۱
انسان زیبا
استادی با پرسش «انسان زیبا چیست؟» و آزمایش دو لیوان زیبا و ساده، به دانشجویانش میآموزد که ارزش انسان به باطن اوست نه ظاهرش.
-
داستان ۵۶
هرچه کردم برای خدا کردم!
پس از وفات آیتالله بروجردی، در خواب راز موفقیتش را چنین بیان میکند: «هرچه کردم برای خدا کردم، نه برای شهرت»؛ سخنی که ارزش اخلاص در عمل را میآموزد.
-
داستان ۶۲
گناه کبیرۀ سخنچینی
حکیمی در پاسخ به کسی که سخنان بد دیگران را برایش بازگو میکند، میگوید سخنچین بیش از دشمن آزار میرساند؛ آیات و روایات نیز سخنچینی را از بزرگترین گناهان میشمارند.
-
داستان ۶۵
قداست کمککردن
امام صادق به مردی که همسفرش را برای عبادت مداوم میستود، میفرماید کسانی که کارهای او را انجام میدادند از او برترند، زیرا دستی که کمک میکند مقدستر از دستی است که فقط برای دعا بالا میرود.
-
داستان ۶۹
هرگز دعا نمیکنم!
امام صادق از دعاکردن برای مردی تنگدست که خانهنشین مانده و در پی کسب روزی نیست خودداری میکند، چرا که رزق الهی در گرو تلاش انسان است.
-
داستان ۷۰
تو خوبی میکن و در دجله انداز
جوانی که در دجله در حال غرقشدن بود، هفت روز با نانهایی که مرد نیکوکاری ناشناس هرروزه به رودخانه میانداخت زنده میماند؛ داستانی دربارهٔ بازگشت نیکیهای پنهان.
-
داستان ۷۳
دست انتقام خدا
شیرویه پس از کشتن پدرش خسروپرویز برای رسیدن به تخت، ناخواسته با نوشیدن زهری که پدرش برای دشمنانش تدارک دیده بود، به همان سرنوشت او دچار میشود.
-
داستان ۸۱
ناصرالدینشاه و مرد ذغالفروش
ذغالفروشی با پاسخی زیرکانه دربارهٔ دیدن درباریان شاه در جهنم، از خشم شاه میگریزد و جایزه هم میگیرد؛ حکایتی دربارهٔ مراقبت از زبان.
-
داستان ۱۰۶
پذیرفتهشدن توبۀ حضرت آدم علیهالسلام و ردشدن توبۀ شیطان
تفاوت پذیرش توبهٔ آدم و رد توبهٔ شیطان در این است که آدم خطایش را به خود نسبت داد و شیطان آن را به خدا نسبت داد؛ اعتراف صادقانه به گناه شرط پذیرفتهشدن توبه است.
-
داستان ۱۲۴
مهماننوازی امام رضا علیهالسلام
امام رضا رختخواب ویژهٔ خودش را برای مهمانش بزنطی آماده میکند و یادآوری میفرماید که خوابیدن در بستر امام مقامی نمیآفریند؛ مقام والا فقط از آنِ پرهیزکاران است.
-
داستان ۱۳۰
عبادت به جز خدمت خلق نیست!
امام صادق دربارهٔ شاگردی که بهخاطر فقر خانهنشین شده و فقط عبادت میکند، میفرماید عبادت دوستی که مخارج او را تأمین میکند، از عبادت خود او ارزشمندتر است.
-
داستان ۱۳۲
گنج در دل رنج
حکیمی سنگی را سر راه مردم میگذارد تا ببیند چه کسی مسئولیت برداشتنش را میپذیرد؛ فقط کارگری ساده آن را کنار میزند و پاداشی نقدی زیر آن مییابد.
-
داستان ۱۳۸
هامان: مشاور خیانتکار
وقتی فرعون قصد میکند با حضرت موسی متحد شود، مشاورش هامان از ترس از دستدادن جایگاهش او را منصرف میکند؛ نمونهای از تأثیر ویرانگر همنشین بد.
-
داستان ۱۴۰
عیبجویی
سعدی نوجوان که از بیداریاش برای نماز شب به خواببودن خانوادهاش میبالد، از پدرش سرزنش میشود که این خودِ عیبجویی، گناهی بزرگتر از خفتن آنهاست.
-
داستان ۱۴۱
ترک دروغگویی
مردی که نمیتوانست همهٔ عادتهای بدش را ترک کند، به توصیهٔ پیامبر فقط دروغگفتن را کنار میگذارد؛ همین یک تعهد راه همهٔ گناهان دیگرش را نیز میبندد.
-
داستان ۱۵۲
کارگر ایرانی که استاد تمام وقت دانشگاه هاروارد شد!
جوانی شیشهشور که نانآور خانوادهاش بود، به کمک استادی ایرانیآمریکایی به تحصیل در آمریکا راه یافت و سرانجام استاد فیزیک هستهای دانشگاه هاروارد شد.