پذیرفته‌شدن توبۀ حضرت آدم علیه‌السلام و ردشدن توبۀ شیطان

از دانشمندی پرسیدند: «چرا خداوند توبۀ حضرت آدم علیه‌السلام را پذیرفت ولی توبۀ شیطان را نپذیرفت؟» گفت حضرت آدم علیه‌السلام با نهایت خشوع‌ و خضوع به خطای خود اقرار کرد و گفت: «رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا؛^۱ پروردگارا! ما بر خود ستم ورزیدیم» و برخلاف امر‌ و دستورهایت عمل کردیم. ما را ببخش. پروردگار مهربان هم توبۀ ایشان را پذیرفت. اما شیطان خطا‌ و اشتباهش را به پروردگار نسبت داد‌ و گفت: «رَبِّ بِمَا أَغْوَيْتَنِي»؛^۲ پروردگارا! تو مرا گمراه کردی‌ و تو آفرینندۀ منی. شیطان به خطا‌ و نافرمانی خویش اقرار‌ و اعتراف نکرد. خدا هم او را مشمول خشم‌ و غضب خویش قرار داد، او را نبخشید، و به او وعدۀ عذابی سخت داد.

خداوند رحمان‌ و رحیم می‌فرماید: «فَالْيَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ؛^۴ در روز قیامت به هیچ کس ستمی نخواهد شد‌ و جز به آنچه شما، خودتان، عمل کرده‌اید پاداش‌ و کیفری نخواهید داشت». حضرت علی علیه‌السلام می‌فرمایند اعتراف به گناه شرط قبولی توبه است. توبه‌ای نیست برای کسی که به خطای خود معترف نباشد. اعتراف به گناه فقط در پیشگاه خداوند مهربان جایز است‌ و افشای خطاها نزد دیگران جایز نیست.

اللهم اغفر لنا ذنوبنا‌ و کفر عنا سیئاتنا‌ و توفنا مع الابرار.