داستان ۱۳۸ از ۳۱۳ · صفحهٔ ۲۶۰ چاپی

هامان: مشاور خیانت‌کار

وقتی فرعون قصد می‌کند با حضرت موسی متحد شود، مشاورش هامان از ترس از دست‌دادن جایگاهش او را منصرف می‌کند؛ نمونه‌ای از تأثیر ویرانگر همنشین بد.

فرعون، امپراتور باعظمت مصر، معاون‌ و مشاوری داشت به نام هامان، که پیوسته با او بود‌ و فرعون، بیشتر اوقات، با او مشورت می‌کرد. روزی فرعون به هامان گفت: «ما می‌دانیم که خدای موسی خالق‌ و ‌آفریدگار این جهان هستی است و این ما هستیم که با ادعاهایمان ملت مصر را به بندگی‌ و بردگی گرفته‌ایم. چه اشکالی دارد با موسی متحد شویم و حکومت واقعی و حقیقی مصر را بدون دردسر و گرفتاری رهبری کنیم؟ موسی رهبر معنوی مصر باشد و ما هم بر تمام مردم مصر، از عبری‌ و قبطی، حکومت تام‌ و تمامی داشته باشیم». هامان، که احساس کرد موقعیتش به خطر می‌افتد‌ و اگر پای موسی به دربار فرعون برسد، موقعیت و جایگاهی برای او باقی نمی‌ماند، گفت: «آیا برای شخصی مثل شما سرشکستگی‌ و بی‌آبرویی نیست که پس از سالیانی خدایی‌کردن، بنده‌ و بردۀ فردی اجنبی و بیگانه شوید و او را در حکومت باعظمت خود شریک کنید؟ آیا از این بندگانت خجالت نمی‌کشی؟»

هامان با این پرسش‌ها فرعون را از این قصد و نیت خوب و شایسته‌اش پشیمان کرد، به طوری که روزی به هامان گفت: «پس وسیله‌ای برایم آماده کن که من به آسمان‌ها‌ بروم و ببینم آیا از خدای موسی می‌توانم اطلاعاتی به دست بیاورم». هامان گفت: «تمام سخنان موسی افسانه است و عاری از حقیقت و واقعیت! فریب سخنان او را نخور!» بدین‌ترتیب هامان، به عنوان مشاوری خائن، موجب هلاکت فرعون‌ و پیروانش شد.

همنشین تو از تو بهْ بایدتا تو را عقل و دین بیفزاید

— سعدی۱

و به تعبیر مولوی:

تا توانی می‌گریز از یار بدیار بد بدتر بود از مار بد

مار بد تنها همی بر جان زندیار بد بر جان و بر ایمان زند

۲

مولای متقیان، حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، می‌فرمایند: «جَلِيسُ الْخَيْرِ نِعمَةٌ، جَلِيسُ الشَّرِّ نِقمَةٌ؛ همنشین خوب نعمت است‌ و همنشین بد مصیبت».۳ بیشتر بدی‌ها از همنشینی با بدان سرچشمه می‌گیرد.

فاجتنبوا یا اولی الابصار.

منابع

  1. دیوان اشعار سعدی، غزل 345. بازگشت به متن ↑
  2. مثنوی معنوی، دفتر پنجم، بخش 111. بازگشت به متن ↑
  3. غررالحکم، ح4719. بازگشت به متن ↑