چرخۀ کردار در نظم جهان

یکی از حاکمان کرمان وقتی به حکومت رسید، یکی از بزرگان شهر را که با او مخالفت می‌کرد دستگیر کرد و به ‌همراه فرزند خردسالش به زندان انداخت. بعد از مدتی فرزندش در زندان به مرض دیفتری دچار شد. زندانی به وزیر حاکم گفت: «به حاکم بگو پانصد تومان می‌دهم و به ‌جای آن فقط پسر خردسالم را از زندان آزاد کند تا درمان شود و نمیرد». حاکم وقتی پیشنهاد مرد را از وزیرش شنید، گفت: «من که حاکم کرمان هستم، نظم و انتظام مملکتم را به پانصد تومان نمی‌فروشم!» در نتیجه، فرزند آن شخص، در زندان جلوی چشم پدر، جان داد.

اتفاقاً سال بعد پسر خودِ حاکم به مرض دیفتری دچار شد. حاکم برای شفای پسرش پانصد گوسفند نذر کرد و به فقرا داد تا فرزندش شفا یابد، ولی سودی نبخشید و فرزند وی هم جلوی چشمان پدر جان داد. روزی حاکم وزیرش را دید و گفت: «عجب روزگاری است! دست‌کم به دعای خانواده‌های فقیر و گرسنه‌ای که آن‌ها را با آن گوسفندها اطعام کردم باید فرزندم خوب می‌شد و زنده می‌ماند». وزیر گفت: «این سخن را نفرمایید قربان! حاکم کل عالم، انتظام و نظم جهان را به پانصد گوسفند حاکم کرمان نمی‌فروشد!»

سعدی هم می‌گوید: