داستان ۹۸ از ۳۱۳ · صفحهٔ ۱۸۸ چاپی

بهلول‌ و خلیفۀ عباسی

بهلول به متوکل که از شکوه کاخش می‌بالد، می‌گوید ساخت آن یا اسراف است اگر از مال حلال باشد، یا خیانت اگر از حرام؛ حکایتی کوتاه در نکوهش اسراف.

روزی بهلول بر متوکل، خلیفۀ عباسی، وارد شد. متوکل زیبایی‌ و وسعت بناهای کاخش را به او نشان داد و از او پرسید: «به نظرت قصر خوب و زیبایی برای خود ساخته‌ام؟» بهلول گفت: «بسیار خوب است، اگر دو عیب نداشته باشد». متوکل پرسید: «آن دو عیب کدام است؟» بهلول گفت: «اگر زیورآلات قصر را از مال حلال تهیه کرده باشی اسراف است و خداوند می‌فرماید من اسراف‌کنندگان را دوست ندارم۱ و اگر از راه حرام تهیه شده باشد به بیت‌المال خیانت کرده‌ای و خداوند خیانت‌کاران ر‌ا هم دوست ندارد».۲

حضرت علی علیه‌السلام می‌فرمایند: «اَلْإِسْرَافُ يُفْنِي اَلْجَزِيلَ؛۳ اسراف ثروت فراوان را هم به باد فنا می‌دهد». امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند: «خرج‌کردن مال در اموری که بدن را سالم می‌کند و برای زندگی لازم‌ و مفید است اسراف نیست. اسراف در جایی است که سودی نداشته باشد‌ و جنبه‌های تشریفاتی داشته باشد».

صرفه‌جویی پیشه کن در زندگیتا نگردد عایدت شرمندگی

قدر این نعمت بدان کفران مکنبر علیه زندگی طغیان مکن

— خوشدل تهرانی

منابع

  1. «إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ» (اعراف: 31). بازگشت به متن ↑
  2. «إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْخَائِنِينَ» (انفال: ۵۸). بازگشت به متن ↑
  3. غررالحکم، ج1، ص30. بازگشت به متن ↑
  4. خوشدل تهرانی بازگشت به متن ↑