محبت‌ و گذشت، نشانۀ بزرگواری

در کربلا واعظ مشهوری بود که مخالف سرسخت مشروطیت بود. وی پیوسته، در تمام سخنرانی‌ها، علیه آخوند محمدکاظم خراسانی، شخصیتی برجسته و مرجع تقلید بلامنازع زمانش، به جرم طرفداری از مشروطه، ناسزا می‌گفت و به ایشان توهین می‌کرد و بدین‌وسیله تحت عنوان «مخالفت با مشروطه» برای خود عنوانی کسب کرده بود. این واعظ روزگاری مشکلات مالی پیدا کرد و گرفتار قرض فراوان شد و از عهده‌اش برنمی‌آمد. وی مجبور به فروش خانه‌اش شد. خریدار به شرطی خانۀ این واعظ را می‌خرید که سند انتقال و خرید و فروش را جناب آخوند امضا کند.^۱ در نتیجه واعظ کربلایی، که عمری علیه آخوند خراسانی سخنرانی‌های عریض و طویل کرده بود، با مشکل بزرگ و تصورناپذیری مواجه شد و یقین داشت که اگر به دفتر ایشان مراجعه کند جانش به خطر می‌افتد و سندی هم امضا نخواهد شد. ولی گرفتاری مالی بسیار شدید بر او سنگینی می‌کرد.

در نهایت، به نجف اشرف رفت و به محضر آخوند رسید. آخوند خراسانی، بدون اینکه از او گلایه‌ای داشته باشد، آن واعظ را احترام کرد‌ و مشمول لطف و محبت خویش قرار داد و با نهایت محبت و مهربانی علت مراجعه‌اش به ایشان را پرسید. واعظ کربلایی با شرمندگی ماجرای گرفتاری خود را بیان کرد و سند فروش منزلش را به ایشان داد تا امضا کنند. آخوند خراسانی سند قول‌نامه را گرفت، خواند و سند را زیر تشک گذاشت. قلب واعظ به تپش افتاد و با خود گفت: «امروز تلافی خواهد کرد! سند را امضا نکرد، بلکه این سند را که آخرین امیدم بود، از من گرفت!» جناب آخوند، از گنجه‌ای که در کنار اتاقش بود، چند کیسۀ بسته‌بندی‌شده از لیره‌های عثمانی درآورد و به آقای واعظ داد و فرمود: «شما اهل علم و هم‌لباسی من هستید. من هرگز راضی نمی‌شوم به سبب گرفتاری منزل مسکونی‌تان را بفروشید و خانواده‌تان آوارۀ خانه‌های استیجاری شوند. این مبلغ را بگیرید. قرض خود را بدهید و ‌هر وقت هم گرفتاری داشتید به من مراجعه کنید. مشکلات شما را برطرف خواهم کرد».

واعظ کربلایی از این بزرگواری مرحوم آخوند شرمنده شد‌ و از ارادتمندان و طرفداران آن دانشمند بزرگ و بی‌نظیر گردید. قرآن مجید می‌فرماید: «فَمَنْ عَفَا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ؛^۲ هر کس از خطاها و لغزش‌های دیگران بگذرد و ایشان را ببخشاید پاداشش با خداست». امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند: «بهترین مردمان کسی است که با مردم مهربان‌تر باشد و مردم از محبت‌ها و مهربانی‌هایش بهره‌مند شوند».^۳

اللهم وفقنا لما تحب و ترضی، واجعل عواقب امورنا خیرا، بحق محمد و آله الطاهرین (صلوات الله علیهم).