راستی بازرگان و تحول معنوی دزد

یکی از بازرگانان بغداد، به نام الزجاجی، می‌گوید آرزوی حج خانۀ خدا را داشتم، اما امکاناتش را نداشتم. مادرم وفات کرد و خانه‌ای از او به ارث نصیبم شد. خانه را به پنجاه دینار فروختم و عازم حج شدم. در بین راه دزدانی به کاروان ما حمله کردند و کاروانیان در میان صحرا پراکنده شدند. دزدی به من حمله کرد و گفت: «وجه نقد چه داری؟» من فکر کردم که عازم خانۀ خدا هستم و دروغ‌گفتن را جایز ندانستم. گفتم: «پنجاه دینار در کیسه‌ای برای سفر حج». گفت: «کیسه را به من بده». کیسه را دادم. باز کرد و شمرد و به من برگرداند. گفتم: «چه شد؟ مگر برای این پول نیامده‌ای؟» گفت: «آمده بودم پول تو را ببرم، اما راستی گفتارت وجودم را برد. قلب و دل و روحم را برد. هستی‌ام را تو بردی!» از چهره‌اش آثار پشیمانی ظاهر بود. گفت: «اگر به حج خانۀ خدا می‌روی من هم برای توبه همراهت خواهم بود». همراه من و چند نفر از کاروانیان راهی زیارت خانۀ خدا شدیم. به میقات رسیدیم. همراه ما مُحرم شد و در تمام مراسم حج با ما همراه بود. بعد از پایان مراسم حج، در حال مناجات و ندامت از کارهای خود بود. گفت: «خدایا من از گذشته‌ام پشیمانم و اینک به سوی تو آمده‌ام. مرا نزد خودت ببر». خوابید و از دنیا رفت. من نزد خود متعجب شدم که از برکت سخنی راست، چگونه شخصی این‌چنین متحول شد.

خداوند مهربان در قرآن مجید تمام مؤمنان را به راستی و درستی توصیه می‌فرماید. حضرت علی علیه‌السلام هم می‌فرمایند: «اَلنِّجَاةُ فِی الصِّدْقِ».^۲ راستی بهترین راه تقوا‌ و پرهیزگاری، و بهترین راه پیروزی و رستگاری است.