داستان ۱۹۸ از ۳۱۳ · صفحهٔ ۳۶۷ چاپی

برتری قرض‌الحسنه بر صدقه

امام صادق به بازرگانی که پیش از موعد پرداخت زکاتش با نیازمندی مواجه می‌شود، توصیه می‌کند به او قرض‌الحسنه بدهد و سپس آن را از زکاتش کسر کند، که ثوابش از صدقه هم بیشتر است.

ابن‌عمران، از بازرگانان مدینه، همراه چند شخصیت دیگر از شیعیان برای عرض ارادت خدمت امام جعفر صادق علیه‌السلام مشرف شدند. حضرت به ایشان خوشامد گفتند و به آن‌ها محبت کردند. ابن‌عمران عرض کرد: «به لطف پروردگار، من از نظر مالی توانگرم و زکات اموالم را هر سال به‌موقع می‌دهم و در برخی روزها نیازمندانی به من مراجعه می‌کنند که زمان پرداخت من نرسیده است. وظیفۀ من در برابر این افراد چیست؟» امام علیه‌السلام فرمودند: «نزد ما ثواب قرض‌الحسنه از صدقه‌دادن ارزشمندتر است. شما هیچ مراجعه‌کننده‌ای را دست خالی برنگردان. خداوند می‌فرماید: وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ؛۱ و تهی‌دست حاجت‌خواه را از خود مران. نزد خودت به عنوان قرض‌الحسنه مبلغی به او بده و هنگام دادن زکات واجب، آن مبلغ را به عنوان زکات محاسبه کن. در این هنگام از دو کار خیر بهره‌مند می‌شوی؛ هم قرض‌الحسنه‌ و هم دادن زکات واجب»؛ و برای بار دوم، امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «هیچ نیاز‌مند درخواست‌کننده‌ای را ناامید برمگردان، مگر اینکه یقین داشته باشی او دروغ‌گو است».

نکتۀ مهم اینکه، امام علیه‌السلام برای سائل و نیازمند هیچ قید و شرط دیگری بیان نفرمودند.‌ در قرآن مجید هم شرطی برای رسیدگی به نیازمندان ذکر نشده است. امام حسین علیه‌السلام می‌فرمایند: «امور خیریه مانند باران به خوب‌ و بد می‌رسد و پاداش شایسته‌ای خواهد داشت»؛۲ گفته‌اند: «هر کس از شما نان خواست، نانش دهید و از ایمانش نپرسید». به تعبیر پروین اعتصامی:

خرم آن کس که در این محنتگاهخاطری را سبب تسکین است

منابع

  1. ضحی: 10 بازگشت به متن ↑
  2. تحف العقول بازگشت به متن ↑